İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) tarafından hazırlanan ve Osmanlı tarihçiliği alanında bugüne kadar yapılmış en kapsamlı çalışmalardan biri kabul edilen “Osmanlı Tarih Literatürü” adlı altı ciltlik eser, Cağaloğlu’ndaki IRCICA Genel Direktörlük binasında düzenlenen toplantıyla tanıtıldı.
Çalışma; geniş Osmanlı coğrafyasında kaleme alınmış telif ve tercüme tarih eserlerini, bu eserlerin müelliflerini ve entelektüel bağlamlarını tasnif ederek araştırmacılara kapsamlı bir başvuru imkânı sunuyor. Eser, araştırmacılar Mehmet Serdar Bekar ve Veysel Bulut tarafından hazırlanırken, editörlüğünü Prof. Dr. Cengiz Tomar üstlendi.
Eserin hazırlayıcılarından Mehmet Serdar Bekar, çalışmanın Osmanlı Devleti’nin hüküm sürdüğü geniş zaman ve mekân içerisinde kaleme alınmış tüm bilinen tarihî metinleri kapsadığını vurguladı. Bekar, 4 bin 351 müellif ve 13 bin 335 eserin tespit edildiğini, incelenen yazma eser nüsha sayısının ise 22 bin 18 olduğunu belirtti.Bekar, çalışmalar sırasında Osmanlı arşivi, Meşihat arşivi ve çeşitli kütüphane kataloglarından yararlandıklarını, bazı müelliflerin biyografik bilgilerini doğrulamak için aile üyelerine ulaştıklarını da ifade etti.
Diğer araştırmacı Veysel Bulut, 2017’de başlayan çalışmanın özellikle kütüphanelerde yürütülen yoğun mesaiyle şekillendiğini belirterek pandemi döneminde kendisine özel düzenlenen çalışma saatlerinin büyük katkı sağladığını söyledi. Bulut, eser üzerinde yapılan hatalı bilgilerin düzeltildiğini ve her cildin yıllara yayılan bir emeğin ürünü olduğunu kaydetti.
Altı ciltlik “Osmanlı Tarih Literatürü”, 14. yüzyıl başlarından 20. yüzyıl başlarına kadar Anadolu, Balkanlar, Doğu Avrupa, Kafkasya, Kırım, İran’ın batısı, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da ortaya konan tarih yazımını biyo-bibliyografik bir çerçevede sistematize ediyor.
Eserde her bir metnin dili, konusu, yazma nüshaları, baskıları, tercümeleri ve diğer kaynaklarla ilişkileri hakkında ayrıntılı bilgiler bulunuyor. Osmanlı siyasi tarihinin yanı sıra İslam tarihi, düşünce tarihi, şehir tarihi, arkeoloji, nümismatik, hatırat ve seyahatnameler gibi pek çok disipline dair eserler de kapsam dahilinde.
İbrahim Esat Güler
