Çanakkale Savaşı veya Çanakkale Muharebeleri, I. Dünya Savaşı sırasında 1915-1916 yılları arasında Gelibolu Yarımadası’nda Osmanlı İmparatorluğu ile Müttefik Devletler arasında yapılan deniz ve kara muharebeleridir. Müttefikler, Osmanlı başkenti İstanbul’u ele geçirerek Çanakkale Boğazı’nı kontrol altına almak ve Rusya’ya güvenli bir erzak ve askeri ikmal yolu açmak amacıyla harekete geçti. Ancak saldırılar başarısız oldu ve İtilaf kuvvetleri geri çekilmek zorunda kaldı.
Deniz harekâtı, 19 Şubat – 18 Mart 1915 tarihleri arasında yoğun bombardımanlarla başladı. Müstahkem Mevki Komutanı Cevat Çobanlı, giriş tabyalarının geri hatta çekilmesini sağladı. 18 Mart 1915’teki en büyük saldırıda İtilaf donanması ağır kayıplar vererek denizden ilerleyemedi ve harekâttan vazgeçildi.
Deniz harekâtının başarısızlığı üzerine, kara harekâtı başlatıldı. 25 Nisan 1915 şafağında Gelibolu Yarımadası’na Britanya ve Fransız kuvvetleri beş noktadan çıkarma yaptı. Seddülbahir ve Arıburnu sahillerinde köprübaşları kurmayı başarsalar da Osmanlı kuvvetlerinin inatçı savunmaları ve karşı taarruzları Gelibolu Yarımadası’nın işgalini engelledi. 6 Ağustos 1915’te Suvla Koyu’na yapılan üçüncü çıkarma ve 9 Ağustos’ta Mustafa Kemal’in Birinci Anafartalar Muharebesi ile İngiliz Komutanlığının ihtiyat tümeni sahilde tutunmayı başardı. Mustafa Kemal, ertesi gün Kocaçimentepe-Conk Bayırı hattında gerçekleştirdiği yeni karşı taarruzla Anzak birliklerini geri attı. İkinci Anafartalar Muharebesi de Osmanlı savunmasını aşamadı. Sonuçta İngiliz, Anzak ve Fransız kuvvetleri Aralık 1915’te Gelibolu’dan tahliye edildi.
Çanakkale Zaferi, Türk milletinin milli birlik ve beraberliğini, fedakârlığını ve kararlılığını ortaya koyduğu bir dönüm noktasıdır. Bu zafer, Kurtuluş Savaşı’na zemin hazırlamış ve Mustafa Kemal Atatürk’ün askeri dehasını tüm dünyaya göstermiştir. “Çanakkale Geçilmez” sözü, Türk ordusunun üstün muharebe taktiklerini ve kahramanlığını simgelemektedir.
18 Mart, sadece askeri bir zafer değil, aynı zamanda vatan uğruna canlarını feda eden binlerce şehidin anıldığı, fedakârlık ve vatan sevgisinin en yüksek örneklerinin sergilendiği bir gündür. Tarihi önemi, İtilaf Devletleri’nin en güçlü donanmalarına karşı kazanılması, savaşın süresini uzatması ve Çarlık Rusya’sının çöküşünü hızlandırmasıyla ölçülmektedir.
Buse Yıldız
