ABD ile İran arasında 26 Şubat 2026’da Cenevre’de yapılacak üçüncü tur nükleer görüşmeler öncesinde Orta Doğu’da gerilim yeniden yükseldi.
İngiliz basınında yer alan haberlere göre Tahran ile Moskova arasında yaklaşık 589 milyon dolar değerinde gizli bir savunma anlaşması imzalandı.
İngiliz gazetesi Financial Times’ın ulaştığını öne sürdüğü belgelere göre anlaşma kapsamında Rusya’nın devlet silah ihracat şirketi Rosoboronexport, İran’a 500 adet “Verba” tipi taşınabilir hava savunma sistemi ile 2 bin 500 adet “9M336” füzesi sağlayacak. Teslimatların 2027-2029 yılları arasında üç aşamada gerçekleştirilmesi planlanıyor. İran Savunma Bakanlığı’nın sistemler için resmi başvuruyu geçen yıl temmuz ayında yaptığı belirtildi.
Geçtiğimiz yıl haziran ayında ABD, İran’ın üç ana nükleer tesisine yönelik saldırılar düzenlemişti. ABD Başkanı Donald Trump tesislerin tamamen imha edildiğini açıklasa da Amerikan istihbaratının ön değerlendirmesi saldırıların İran’ın nükleer kapasitesini yalnızca birkaç ay geciktirdiğini ortaya koydu. İran yönetimi ise kayıpların telafi edildiğini ve kapasitenin güçlendirildiğini savundu.
Washington yönetimi, İran’ın yüzde 60 saflıkta zenginleştirilmiş uranyum stokunun nükleer silah üretimi açısından kritik eşik anlamına gelebileceğini belirtiyor. ABD’li yetkililer, İran’ın endüstriyel ölçekte bomba yapımına yetecek materyale kısa sürede ulaşabileceğini öne sürerken, Tahran nükleer programının tamamen barışçıl amaçlı olduğunu vurguluyor.
Rusya ile İran arasındaki stratejik iş birliği resmi bir karşılıklı savunma maddesi içermese de askeri koordinasyonun sürdüğü belirtiliyor. Şubat ayı başında Rus ve İran donanmaları Umman Körfezi’nde ortak tatbikat gerçekleştirdi.
İran, olası bir ABD saldırısına karşı askeri hazırlıklarını artırdı. Batı sınırlarına balistik füzeler konuşlandırılırken güney kıyılarına ABD üslerini hedef alabilecek savunma sistemleri yerleştirildi. Tatbikatlarda Hürmüz Boğazı’nın geçici olarak kapatılmasına yönelik senaryoların da test edildiği ifade edildi.
İran’ın dini lideri Ali Hamaney olası bir saldırı durumunda uygulanacak acil eylem planlarının hazırlanması talimatını verdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ABD’nin saldırması halinde bunun meşru müdafaa kapsamında karşılık bulacağını söyledi.
ABD ile İran arasında Umman’ın arabuluculuğunda başlayan dolaylı temaslar 6 Şubat’ta Umman’da, 17 Şubat’ta ise Cenevre’de devam etmişti. Tarafların 26 Şubat’taki üçüncü tur görüşmelerde özellikle uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş stokların geleceğini ele alması bekleniyor.
Buse Yıldız
