Afrika'nın istikrar arayan ülkesi: Sudan

Yavuz Sultan Selim'in 1517'de Mısır'ı fethiyle Osmanlı hakimiyetine giren ve 1956'da İngiltere'den bağımsızlığını kazanan Doğu Afrika ülkesi Sudan, zengin kaynaklarına rağmen darbeler, iç savaş, ambargolar, ekonomik ve siyasi krizler nedeniyle henüz istikrarı yakalayamadı.  

Orta Doğu'nun Afrika'ya açılan kapısı, stratejik ve jeopolitik öneme sahip, 1 milyon 861 bin 484 kilometrekare yüz ölçümüyle kıtanın en büyük 3'üncü ülkesi Sudan'ın Mısır, Libya, Etiyopya, Çad, Orta Afrika, Güney Sudan ve Eritre ile sınırı bulunuyor.

Yaklaşık 45 milyon nüfusa sahip ve yüzde 70'e yakını Araplardan oluşan Sudan'da diğer etnik gruplar Bica, Fur, Nuba ve Fellate olarak sıralanıyor.

Yüzde 90'ından fazlası Müslümanlardan oluşan ülkede, Hatmiyye, Ticaniyye, Semmaniye, Burhaniye ve Kadiriyye gibi tasavvufi öğretiler önemli yere sahip.

Cealiyye, Şayigiyye, Fur, Zegava, Hadendova, Bica, nüfuzlu kabileler arasında yer alıyor.

Arapçanın resmi dil olduğu ülkede, Nubicenin yanı sıra Bica, Fur ve Mesalit gibi kabilelere ait onlarca yerel dil konuşuluyor.

Sudan'da çevresindeki ülkelerin aksine terör olaylarının yaşanmaması, tasavvuf kültürünün yaygın olmasına bağlanıyor.

Hristiyan ve Animist azınlık, inançlarını özgürce yaşayabiliyor. Hristiyanlara ait dini günler de resmi tatil kapsamına giriyor.

Yaş ortalamasının 20'nin altında olduğu ülkede, nüfusun yüzde 35'i kentlerde yüzde 65'i kırsal bölgelerde yaşıyor.

Gayrisafi Yurtiçi Hasılası (GSYİH) IMF'ye göre 2021'de 35,15 milyar dolar. Kişi başına düşen milli gelir ise 2021'de 773 dolar.

Son 4 yılda dibe vuran Sudan ekonomisi, 2021 yılında ortalama yüzde 359 ile dünya enflasyon liginde birinci sırada yer aldı.

Afrika'nın en fazla darbe gören ülkesi Afrika'da 1950'lerden bu yana 200 civarında darbe yapıldı, 1990 yılından itibaren ise dünyadaki 40 darbenin 30'u bu kıtada oldu.

Kıta tarihinde en fazla askeri darbe girişimiyle karşılaşan Sudan'da, bağımsızlığını kazandığı 1956'dan bugüne kadar yönetimin değiştiği 3 darbe gerçekleşti, 3 kez de halk ayaklanması sonucu iktidarlar değişti.

Kasım 1958'de, dönemin en büyük iki partisi Milli Ümmet Partisi ve Demokratik Birlik Partisinin koalisyonundan oluşan seçilmiş hükümete karşı Korgeneral İbrahim Abbud tarafından gerçekleştirilen ilk darbeden 1989'a kadar sivil hükümetler, 5 yılı tamamlayamadan ordu tarafından devrildi.

Hükümetlerin başarısızlığı, hayat pahalılığı, ideoloji farklılığı gibi sebeplerle teşebbüs edilen darbelerde genellikle siyasi partiler büyük rol oynadı.

Son olarak 1989'da askeri darbeyle başa geçen Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir'in 30 yıllık iktidarı, halk ayaklanması sonrasında 11 Nisan 2019'da askeri müdahale ile sona erdirildi.

25 Ekim 2021'de Egemenlik Konseyi'ni yöneten askeri liderlerin yönetime el koyup hükümeti feshetmesinden bu yana siyasi ve ekonomik istikrar henüz sağlanamadı.

Türkiye ile ilişkiler Sudan'ın içinde bulunduğu istikrarsızlık ve belirsizlikler dolayısıyla durgunluk evresine giren Türkiye-Sudan diplomatik ilişkileri, geçen yıl gerçekleştirilen karşılıklı üst düzey temasların ardından yeniden rayına oturdu.

Ancak siyasi alandaki durgunluğa rağmen insani yardım ve kalkınma gibi alanlarda Türkiye, Sudan'a desteğini devam ettirdi.

Sudan'da diplomatik faaliyetlerin başladığı 1957'den bugüne Türkiye, diplomatik misyonların yanında Anadolu Ajansı