Avrupa ülkeleri bugün Türkiye’ye karşı yükselen ırkçı söylemlerle gündeme gelirken, tarih kayıtları Batı’nın unuttuğu bir gerçeği hatırlatıyor: Osmanlı Devleti, zor zamanlarında Avrupa’nın yanında oldu. Devlet arşivleri, Osmanlı padişahlarının kıtlık, doğal afet ve savaş dönemlerinde gösterdiği insani diplomasi örneklerini belgeleyerek tarihe ışık tutuyor.
Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nün hazırladığı “Osmanlı’dan Günümüze İnsani Diplomasi Cihan-Penah” kitabı, Avrupa’nın geçmişte Osmanlı’ya ne kadar muhtaç olduğunu ortaya koyuyor. Kanuni Sultan Süleyman’ın Fransa’yı İspanya istilasından kurtarması, Sultan I. Mahmut ve Sultan Abdülmecid’in İsveç, İngiltere, İrlanda ve Fransa’ya kıtlık ve sel dönemlerinde sağladığı yardım, Hollanda ve Almanya’daki felaketler için gönderilen paralar ve İtalya’daki volkan patlamasında yapılan insani destekler bunlardan sadece birkaçı.
Osmanlı, yalnızca kendi halkına değil, farklı etnik, din ve mezheplerden milyonlarca insana da yardım eli uzattı. 15. yüzyıldan itibaren, İspanya ve Portekiz’den çıkarılan Museviler gibi sığınmacılar, Osmanlı’yı güvenli bir liman olarak gördü. Bu insani gelenek, Türkiye Cumhuriyeti döneminde de devam ederek 1947’de İngiltere’de selzedelere yapılan yardımlarla sürdürüldü.
Uzmanlar, Avrupa’nın bugün Türk halkına karşı uyguladığı ırkçı ve dışlayıcı politikaların, geçmişte Osmanlı tarafından sağlanan yardımlar ve dostluklarla çeliştiğine dikkat çekiyor. Tarih kayıtları, Osmanlı’nın insani diplomasi anlayışını ve Avrupa’nın zor günlerdeki dayanışmayı unuttuğunu ortaya koyuyor.
Yusuf Kartal
