İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) araştırmacılarının 75 yıllık iklim verilerini inceleyerek hazırladığı çalışma, Türkiye'de sıcak hava dalgalarının son yıllarda tarihi seviyelere ulaştığını ortaya koydu. Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı'nda sunulan araştırmaya göre, iklim rejimindeki değişim nedeniyle önümüzdeki yıllarda özellikle İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir'de aşırı sıcak gün sayısında dikkat çekici artış bekleniyor.
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile Meteoroloji Mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen çalışmada, 1950-2025 yılları arasındaki sıcak hava dalgaları "Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)" kullanılarak analiz edildi.
Son 75 Yılın En Güçlü Sıcak Hava Dalgaları
Araştırmaya göre 2023 ve 2025 yazları, son 75 yılın en şiddetli sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler olarak kayıtlara geçti.
- 2023 yılında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme göre 7 katın üzerine çıktı.
- 2025 yılında ise sıcak hava dalgası şiddeti referans dönemin yaklaşık 11 katına ulaştı.
- 2024 yazı, ortalama 26,1 dereceyle en sıcak yazlardan biri olarak kaydedildi.
2010 Sonrası Dikkat Çeken Değişim
Bilim insanları, özellikle 2010 yılından sonra sıcak hava dalgalarının şiddetinde belirgin bir kırılma yaşandığını belirtti. Araştırmada, yıllık sıcak hava dalgalarının toplam şiddetinin tarihsel ortalamaların yaklaşık üç katına çıktığı ifade edildi.
Uzmanlar, sıcaklık artışlarının yalnızca ortalama hava sıcaklığıyla açıklanamayacağını; atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemindeki değişimlerin de süreci etkilediğini vurguladı.
5 İl İçin Çarpıcı Projeksiyon
Araştırmada, Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) yüksek emisyon senaryoları esas alınarak yapılan projeksiyonlarda, 1976-2005 döneminde yılda ortalama 3 ila 5 gün süren aşırı sıcak hava dalgalarının gelecekte katlanarak artacağı öngörüldü.
Beklentilere göre;
- İstanbul: 2021-2050 döneminde 16 güne, 2051-2080 döneminde 38 güne çıkacak.
- Ankara: Yakın gelecekte 16 gün, yüzyılın ikinci yarısında 38 gün olacak.
- Antalya: 18 güne, ardından 40 güne ulaşacak.
- Konya: 16 günden 40 güne yükselecek.
- İzmir: En yüksek risk taşıyan kent olarak öne çıkıyor. Aşırı sıcak gün sayısının önce 23 güne, ardından yılda 53 güne kadar çıkabileceği öngörülüyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek daha belirgin hale geldiğine dikkat çekerek, şehirlerin aşırı sıcaklara karşı uyum politikalarının güçlendirilmesi ve gerekli önlemlerin gecikmeden hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
