Osmanlı döneminde Cizvit rahiplerinin Karadeniz ve Sivas çevresinde misyonerlik faaliyetleri yürüttüğü ve belirli tür ayakkabılar giydiği yönündeki iddialar, sosyal medyada yeniden gündeme geldi. Paylaşımlarda, günümüzde Anadolu’da yaygın olarak kullanılan bazı lastik ayakkabıların bu geçmişle bağlantılı olduğu öne sürülüyor.
İddialarda, söz konusu ayakkabıların ismi ile Cizvit rahiplerine atfedilen bazı terimler arasında benzerlik kurularak, bu durumun “tesadüf olmadığı” savunuluyor. Ayrıca ayakkabı üretiminde öne çıkan bazı firmaların Avrupa, özellikle de İsveç menşeli olması da tartışmalara dahil ediliyor.
Ancak tarihçiler ve akademisyenler, bu tür iddiaların somut arşiv belgeleriyle desteklenmediğini vurguluyor. Uzmanlara göre Cizvitler, Osmanlı coğrafyasında özellikle eğitim, diplomasi ve dini faaliyetler yürütmüş olsa da, belirli bir ayakkabı modeli ya da modern ticari ürünlerle doğrudan ilişkilendirilmeleri bilimsel temelden yoksun bulunuyor.
Kültürel tarih araştırmacıları, Anadolu’da kullanılan lastik ayakkabıların yaygınlaşmasının 20. yüzyıl sanayileşme süreci ve ekonomik koşullarla ilgili olduğunu, dini ya da misyoner kökenli sembolik anlamlar yüklenmesinin daha çok modern dönem komplo söylemlerinin bir parçası olduğunu ifade ediyor.
Uzmanlar, tarihsel konuların sosyal medyada bağlamından koparılarak sunulmasının bilgi kirliliğine yol açabileceği uyarısında bulunurken, iddiaların akademik kaynaklar ışığında değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Yusuf Kartal
