Kayseri’nin Kocasinan ilçesine bağlı Erkilet kasabasında yer alan Hızır İlyas Köşkü, Selçuklu döneminden günümüze ulaşan önemli tarihi yapılardan biri olarak öne çıkıyor. Bir tümülüs üzerine inşa edilen köşkün, günümüze ulaşamayan kitabesine göre 1241 yılında yapıldığı biliniyor. Söz konusu kitabe, ilk kez Mordtmann tarafından okunmuş ancak daha sonraki yıllarda kırılarak yok olmuştu. Köşkün planı ise ilerleyen dönemlerde Barth tarafından yayımlandı.
Şehir merkezinin dışında konumlanan Hızır İlyas Köşkü’nün hangi amaçla yapıldığı ise kesinlik kazanmış değil. Bazı araştırmacılar yapının, Çifte Medrese’deki şifahaneye bağlı olarak göğüs hastalıkları için kullanıldığını ileri sürerken, bazı görüşler köşkün Selçuklu sultanlarının dinlenme mekânı olduğunu savunuyor.
Düzgün yontma taştan, kalın duvarlı olarak inşa edilen köşkün önünde bir merdiven bulunduğu, zemin kotundan anlaşılıyor. Yapının ön cepheleri yuvarlak, yan ve arka cepheleri ise köşeli kulelerle desteklenmiş durumda. Mermer kaplamalı giriş portali, ana duvarlardan dışarı taşan anıtsal görünümüyle dikkat çekiyor. Portal üzerinde iç içe geçmiş geometrik süslemeler ve bordürler yer alırken, giriş bölümünde karşılıklı konumlandırılmış iki mihrabiye bulunuyor.
Girişten sonra L planlı bir avluya geçiliyor. Avlunun portal arkasında kalan bölümü çapraz tonozla, diğer kısımları ise yuvarlak tonozlarla örtülü. Avlunun sağında kare planlı küçük bir mescit yer alırken, sol tarafta yuvarlak tonozla örtülü ve birbirine bitişik iki oda bulunuyor. Bu mekânların karşısında ise avluya açılan yuvarlak kemerli bir mutfak yer alıyor.
Tarihi dokusu ve mimari özellikleriyle dikkat çeken Hızır İlyas Köşkü, Kayseri’nin Selçuklu mirasını yansıtan önemli yapılardan biri olarak varlığını sürdürüyor.
Berdan Altun
