Şeyh Hamid-i Veli somuncu baba Hazretleri’nin asıl adı Hamid Hamidüddin’dir. 1331 yılında Kayseri’nin Akçakaya köyünde doğan Hamid-i Veli, Yıldırım Beyazıt Han dönemi Osmanlı’sında yaşamış, 24. kuşaktan Peygamber Efendimiz’in (sav) neslinden gelmektedir. İlk eğitimini babasından alan Hamid-i Veli, ilim çalışmalarını Şam, Tebriz, Hoy ve Erdebil’de sürdürmüştür.
Bursa yıllarında manevi kimliğini gizleyerek irşad vazifesine devam eden Somuncu Baba, çilehanesinin yanındaki fırında halka somun dağıtmış ve bu nedenle “Somuncu Baba” olarak anılmıştır. Yıldırım Beyazıt Han’ın Niğbolu zaferine şükür için açılışı yapılan bursa Ulu Camii’nin hutbesini okuma görevi Hamid-i Veli’ye verilmiş, hutbede Fâtiha Suresi’ni yedi farklı şekilde yorumlamıştır.
Hamid-i Veli, talebeleriyle birlikte Bursa’dan ayrılarak Aksaray’a gelmiş ve Hacı Bayram-ı Veli’yi dini ve dünyevi ilimlerde yetiştirerek Ankara’ya irşad görevi ile göndermiştir. Hazret’in Yusuf Hakiki, Halil Taybî ve M. Said Taybî adında üç oğlu, Mahmude adında bir kızı vardır. Nesli günümüze aksaray ve Darende üzerinden devam etmiştir.
1412 yılında Darende’de vefat eden Somuncu Baba, cenaze namazı Hacı Bayram-ı Veli tarafından kıldırılmış ve halvethanesinin bulunduğu mekâna defnedilmiştir. Türbesi, Darende’deki Somuncu Baba Camii içerisindedir.
Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi, her yıl yerli ve yabancı binlerce ziyaretçiyi ağırlayan manevi bir merkezdir. Külliyede Somuncu Baba Türbesi, Hulusi Efendi Haziresi, Yeni Cami, Somuncu Baba Müzesi, Kütüphane, Balıklı Kuyular ve Havuz, Hamidiye Çarşısı, Kudret Havuzu, Çilehane ve mesire alanları bulunmaktadır.
Şeyh Hamid-i Veli’nin günümüze ulaşan uzantıları ve etkisi, Anadolu’nun her köşesinde hissedilebilmektedir. Âlim ve tasavvuf ehli kimseler üzerindeki emeği, kültürümüzün temel taşlarından biri olarak değerlendirilmektedir.
Yusuf Kartal
