Hür Doğu Türkistanlılar Derneği Başkanı Sadullah Doğutürk, 12 Kasım 1933 ve 12 Kasım 1944’te kurulan iki Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin yıldönümünde sert bir basın açıklaması yayınladı. Doğutürk açıklamasında bu tarihlerde kurulan iki kısa süreli cumhuriyetin bölge halkının bağımsızlık iradesinin simgeleri olduğunu hatırlattı.
Dernek açıklaması, 90 yılı aşkın süredir süregelen baskı, asimilasyon ve kitlesel insan hakları ihlallerine dikkat çekiyor; camilerin kapatılması, dini yasaklar, ailelerden çocukların koparılması ve üreme haklarına yönelik müdahaleler gibi iddiaların uluslararası toplumun gündemine alınmasını talep ediyor. Bu kaygılar, Birleşmiş Milletler ve bağımsız insan hakları örgütlerinin raporlarında da geniş şekilde yer almıştır.
Sadullah Doğutürk, açıklamasında “Sessiz kalan herkes suç ortağıdır” diyerek hem devletlere hem de uluslararası kuruluşlara net mesaj gönderdi; artık yalnızca kınama ve üzüntü ifadelerinin yeterli olamayacağını, somut soruşturma, koruma mekanizmaları ve gerektiğinde yaptırımlar talep ettiklerini vurguladı. Dernek, BM, İİT, AB ve Türk Devletleri Teşkilatı’na açık çağrı yaptı.
Açıklamada ayrıca Doğu Türkistan halkının özgürlük ve adalet mücadelesinin bir hak arayışı olduğu, bu davanın kin değil adalet davası olduğu; zulüm karşısında susmayacakları ve uluslararası hukukun gereklerinin işletilmesini bekledikleri belirtildi. Dernek, mağdurların korunması, bağımsız soruşturma ve sorumluların hesap vermesi için hukuki adımların atılmasını talep etti.
— Hür Doğu Türkistanlılar Derneği Başkanı
Sadullah DOĞUTÜRK





