Sudan’da İngiliz sömürgeciliğine karşı verilen mücadelenin en önemli isimlerinden biri olan Osman Digna, 19. yüzyılın en etkili düzensiz savaş komutanları arasında gösteriliyor. Mehdiye Devrimi sırasında Doğu Sudan’da kilit rol üstlenen Digna, İngiliz ve Mısır kuvvetlerine karşı kazandığı zaferlerle adını tarihe yazdırdı.
Osman Digna’nın komuta ettiği Teb, Tamay, Tufrik ve Hor Şembat muharebeleri, İngiliz askeri teşkilatı için büyük bir şok etkisi oluşturdu. 1884 yılında gerçekleşen Tamay Muharebesi’nde İngiliz ordusunun ünlü “kare düzeni”nin kırılması, sömürge savaşları tarihinde bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti.
Askerî dehasını; yıpratma ve oyalama, düşman hareket halindeyken saldırma, art bölgelere yoğunlaşma, pusu kurma ve vur-kaç taktikleri üzerine kuran Osman Digna’nın yöntemleri, günümüzde dahi askerî akademilerde örnek olarak gösteriliyor.
Osman Digna’nın savaşçıları, cesaretleriyle düşmanlarının bile takdirini kazandı. İngiliz askerleri tarafından “Fuzzy Wuzzy” olarak adlandırılan bu savaşçılar, ünlü şair Rudyard Kipling’in şiirlerine konu oldu.
Uzun yıllar direnişini sürdüren Osman Digna, 1900 yılında ihbar sonucu yakalanarak esir düştü. Esaretine rağmen onurundan ödün vermediği ve Britanya Kralı V. George ile görüşmeyi reddettiği yönündeki anlatımlar, tarih kaynaklarında yer aldı.
Osman Digna, yalnızca bir direniş lideri değil, savaş anlayışını etkileyen bir askerî stratejist olarak modern tarihte önemli bir yer edindi.
Yusuf Kartal
