Tarihçi Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Safevi Devleti’nin kurucusu Şah İsmail’in etnik kökenine ilişkin süregelen tartışmalara bilimsel veriler ışığında açıklık getirdi. Afyoncu, Şah İsmail’in türk olduğunu belirterek, bu konuda ortaya atılan farklı iddiaların sağlam tarihsel dayanağa sahip olmadığını vurguladı.
Şah İsmail’in Kürt olduğu iddiasının, 14. yüzyılda kaleme alınan Safvetü’s-Safa adlı eserin bazı kopyalarına dayandırıldığını hatırlatan Afyoncu, eserin müellif nüshasının günümüze ulaşmadığını ve mevcut en eski nüshanın 1491 tarihli olduğunu ifade etti. Ayrıca, bugün elde bulunan nüshaların hiçbirinde Şah İsmail’in atalarından biri için “el-Kürdî” ifadesinin yer almadığını dile getirdi.
Safevi kaynaklarının büyük bölümünün Safvetü’s-Safa’ya dayandığını ancak bu kaynakların hiçbirinde Kürt kimliğine işaret eden bir nisbeye rastlanmadığını belirten Afyoncu, aksine pek çok eserde Türk kimliğine açık göndermeler bulunduğunu söyledi. Aynı eserde Şah İsmail’in atası Safiyüddin-i Erdebilî için “Pir-i Türk” ifadesinin kullanıldığını hatırlatan Afyoncu, bunun da aileye atfedilen kimliği net biçimde ortaya koyduğunu kaydetti.
Şah İsmail’in annesinin Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın kızı Alemşah Begüm, babaannesinin ise yine Uzun Hasan’ın kız kardeşi Halime Begüm olduğunu belirten Afyoncu, bu soy bağının da Oğuz Türkleriyle bağlantıyı açıkça gösterdiğini ifade etti.
Prof. Dr. Afyoncu ayrıca, Şah İsmail’in Türkçe yazdığı şiirlerin, dil hâkimiyetinin ve kültürel mensubiyetinin en güçlü kanıtlarından biri olduğunu vurgulayarak, akademik kaynaklara dayanan çalışmaların da bu görüşü desteklediğini söyledi.
Yusuf Kartal
