Kayseri’nin Tavlusun köyü, arazisi olmamasına rağmen Osmanlı’nın son dönemlerinde önemli sayıda eğitimli insan yetiştirmiştir. Köyde yaşayanların geçim kaynaklarının çoğu okuma, yazma ve ticaretle sınırlı olduğu için eğitim, Tavlusun’un toplumsal hayatında merkezi bir rol oynamıştır.
Rivayetlere göre, Tavlusunlu İmam Sadık Efendi, gençleri okumaya ve yüksek tahsile ısrarla teşvik etmiştir. Bu teşvikte, köyde yaşayan Ermenilerin eğitime verdiği önemi görerek elde ettikleri refah düzeyinin Müslüman gençler üzerinde etkili olduğu belirtiliyor. Ayrıca, Tavlusunlu Dinibütün Mustafa Paşa (ölümü 1917) İstanbul’daki konağının altına bir yatakhane yaptırarak köyden gençleri getirip Eğitim almasını sağlamıştır.
Köyün zanaatkârları da İstanbul’daki saray inşaatlarının mermer ve nakış işlerinde görev almış, bu sayede dönemin saray ve kültür yaşamını yakından görme fırsatı bulmuştur. Bunun yanı sıra, Kayserili Bahriye Nazırı Ahmet Paşa’nın, Kayseri ve çevresinden İstanbul’a okumaya gelen gençlere yardım etmiş olabileceği belirtilmektedir.
Tavlusun’un etkisi, Türkiye Cumhuriyeti tarihine de yansımış; Mustafa Kemal’i Bandırma Vapuru ile Samsun’a götüren geminin kaptanı İsmail Hakkı Durusu da Zincidereli olarak köyle bağlantılıdır.
Fotoğraf notu: 1932 yılında dedemin oturduğu Tavlusun’daki Reis Bey’in bağı. Fotoğraf: Emin Molu, Arif Molu, Celâlettin Büyükcivelek, Avukat Ahmet Tevfik Şatır, İbrahim Büyükcivelek, Mehmet Ak.
Yusuf Kartal
