Japonya’da bilim insanları, tüm kan gruplarıyla uyumlu ve uzun süre saklanabilen yapay kan geliştirme çalışmalarında önemli bir aşamaya ulaştı. Acil sağlık hizmetlerinde hızlı müdahaleyi mümkün kılması hedeflenen yeni teknoloji, kırmızı kan hücrelerinin oksijen taşıma görevini taklit eden mikro kapsüllerden oluşuyor.
Nara Tıp Üniversitesi’nde Prof. Dr. Hiromi Sakai liderliğinde yürütülen araştırmada geliştirilen sistemde, “hemoglobin vezikülleri” (HbV) adı verilen özel kapsüller kullanılıyor. Bu kapsüller, süresi dolmuş bağışçı kanlarından elde edilen ve saflaştırılan hemoglobini içeriyor. Vücuda verildiğinde oksijen taşıma işlevini üstlenen HbV’lerin, kırmızı kan hücrelerinin görevini geçici olarak yerine getirebildiği belirtiliyor.
Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri ise ürünün tüm kan gruplarıyla uyumlu olması. Bu sayede afet bölgeleri, acil servisler ve savaş alanlarında kan grubu eşleştirmesi beklenmeden transfüzyon yapılabilmesi hedefleniyor. Ayrıca yapay kanın oda sıcaklığında iki yıla kadar saklanabilmesi, soğuk zincir ihtiyacını azaltarak lojistik avantaj sağlıyor.
Japonya’da devam eden klinik araştırmalarda yapay kanın güvenliği ve etkinliği test ediliyor. Sağlıklı gönüllüler üzerinde gerçekleştirilen deneylerde 100 ila 400 mililitre arasında dozlar uygulanarak sonuçlar takip ediliyor. Sürecin planlandığı şekilde ilerlemesi durumunda ürünün 2030 yılına kadar yaygın kullanıma sunulması öngörülüyor.
Öte yandan Chuo Üniversitesi’nden Prof. Dr. Teruyuki Komatsu’nun ekibi de alternatif bir yapay kan sistemi üzerinde çalışmalar yürütüyor. Hemoglobinin albümin proteinleriyle kaplanması yöntemiyle geliştirilen modelin hayvan deneylerinde kan basıncını dengelediği ve iç kanamaların kontrolüne katkı sağladığı bildirildi.
Uzmanlara göre, dünya genelinde kan bağışçısı sayısındaki azalma ve kan ürünlerinin taşınmasındaki zorluklar göz önüne alındığında, uzun ömürlü ve evrensel uyumlu yapay kan teknolojileri sağlık sistemleri için önemli bir alternatif oluşturabilir.
Seda Kantekin
