Şehir içi ulaşımda dijital dönüşüm hız kazanırken, trafik ışıklarında kullanılan teknolojiler de değişiyor. Birçok ülkede yaygınlaşan ve Türkiye’de de görülmeye başlayan direk üstü siyah kutuların aslında ceza kesen kameralar olmadığı öğrenildi.
"Multi-Lane Radar" (MLR) olarak adlandırılan bu sistemler, kavşaklardaki trafik akışını yapay zeka ve mikrodalga teknolojisiyle analiz ederek ışık sürelerini optimize ediyor. Geleneksel sistemlerde araçları algılamak için yol altına yerleştirilen indüktif döngüler kullanılıyordu; ancak zamanla hasar görmeleri ve algılama hataları nedeniyle yerlerini yeni nesil Radar sensörlerine bıraktı.
Direklerin üzerine yerleştirilen siyah kutular, mikrodalga sinyalleri göndererek kavşaktaki araç sayısını, hızını ve trafik ışığına olan mesafesini hassas şekilde ölçebiliyor. Araç tipi ve konumu daha doğru tespit edilirken, sistem kavşaklarda sürücülerin gereksiz beklemesini önlemeyi amaçlıyor. Sensörler, yolda araç bulunmadığında kırmızı ışık süresini kısaltabiliyor veya yoğunluğun olduğu yöne daha uzun süre yeşil ışık verebiliyor. Trafik mühendisleri, bu sistemin kullanıldığı bölgelerde sürücülerin yeşil ışığa denk gelme oranının yüzde 70’e kadar çıktığını belirtiyor.
Radar sensörleri yalnızca araçları değil, yayaları ve bisikletlileri de algılayabiliyor. Yaya yoğunluğu veya yaklaşan bir bisikletlinin hızı, trafik ışıklarının sıralamasını otomatik olarak güncelleyebiliyor. Sistemin sert fren ihtiyacını azaltarak kaza riskini düşürdüğü ve yakıt tasarrufuna katkı sağladığı da ifade ediliyor.
Dijitalleşme süreci kapsamında trafik lambalarında yeni bir uygulama daha test ediliyor. ABD’de başlatılan pilot çalışmalarda klasik kırmızı, sarı ve yeşil ışıkların yanına “beyaz ışık” eklenmesi planlanıyor. Özellikle otonom araçların yoğun olduğu kavşaklarda kullanılacak beyaz ışık, trafiği yüzde 10 oranında hızlandırmayı hedefliyor. Beyaz ışık yandığında insan sürücüler için kural basit olacak: “Önündeki aracı takip et.” Otonom araçlar kendi aralarında iletişim kurarak geçişi organize ederken, sistem gerektiğinde klasik trafik ışığı düzenine geri dönebilecek.
Musa Yusuf Işık
