Son günlerde sosyal medyada gündeme gelen “ABD hava durumunu değiştirebiliyor” iddiaları, gizliliği kaldırılmış bazı istihbarat belgeleriyle yeniden tartışılmaya başlandı.
ABD’ye ait arşiv belgelerinde, özellikle 1960’lı yıllarda “bulut tohumlama” (cloud seeding) olarak bilinen yöntemler üzerine çalışmalar yapıldığı görülüyor. Bu teknikle bulutlara çeşitli maddeler verilerek yağışın artırılması hedefleniyordu.
Belgelerde yer alan bilgilere göre, ABD’nin Vietnam Savaşı sırasında yürüttüğü ve daha sonra ortaya çıkan “Operation Popeye” kapsamında yağışların artırılmaya çalışıldığı biliniyor. Bu operasyonun amacı, düşman birliklerinin hareket kabiliyetini zorlaştırmaktı.
Uzmanlara göre bu tür çalışmalar “hava durumu modifikasyonu” olarak sınırlı bir etki yaratabiliyor. Ancak bu tekniklerin geniş çapta iklim kontrolü sağladığına dair bilimsel bir kanıt bulunmuyor.
Öte yandan sosyal medyada sıkça dile getirilen “uçaklarla kimyasal püskürtülerek iklim değiştiriliyor” iddiaları bilim çevreleri tarafından komplo teorisi olarak değerlendiriliyor. Uçakların gökyüzünde bıraktığı izlerin büyük ölçüde su buharından oluşan yoğunlaşma izleri (contrail) olduğu belirtiliyor.
Ayrıca ABD’nin Alaska’daki HAARP programının hava olaylarını kontrol ettiği yönündeki iddiaların da gerçeği yansıtmadığı, bu sistemin yalnızca iyonosfer araştırmaları için kullanıldığı ifade ediliyor.
Uzmanlar, geçmişte yağmur artırma gibi sınırlı deneyler yapılmış olsa da “bölgelerin iklimini uçaklarla kimyasal salarak değiştirme” iddiasının bilimsel olarak kanıtlanmadığını vurguluyor.
Buse Yıldız
