Sessiz Bir Ömür, Büyük Bir İz

İslam tarihine ve siyer çalışmalarına yaptığı katkılarla çağının en önemli mütefekkirlerinden biri olarak kabul edilen Dr. Muhammed Hamidullah, ilmi mirası ve mütevazı yaşamıyla dikkat çeken ender âlimler arasında yer aldı. Türkiye ve Fransa başta olmak üzere birçok ülkede dersler veren Hamidullah, yetiştirdiği öğrenciler ve kaleme aldığı eserlerle İslam düşünce dünyasında kalıcı bir etki oluşturdu.

1994 yılında kendisine takdim edilen Kral Faysal Ödülü’nü reddeden Hamidullah, bu kararını “Ben yazdıklarımı yalnızca Allah rızası için yazdım; dinimi bana bozmayın” sözleriyle ifade etti. Bu tavır, onun ilmi çalışmalarını herhangi bir dünyevi karşılıktan bağımsız olarak sürdürdüğünün açık bir göstergesi oldu. Benzer şekilde, Fransa vatandaşlığı teklifini de kabul etmeyen Hamidullah, Haydarabadlı kimliğini hayatı boyunca muhafaza etti.

Yaklaşık yarım asır Fransa’da yaşayan Hamidullah’ın, bu süreçte on binlerce insanın İslam’la tanışmasına vesile olduğu ifade ediliyor. Yirmi iki dili konuşabilen Hamidullah, son dilini 84 yaşında öğrenerek ilme olan bağlılığını hayatının sonuna kadar sürdürdü. Evlenmeyen âlim, hayatını tamamen ilme ve yazmaya adadı; 450’yi aşkın kitap ve 900’den fazla makale kaleme aldı.

Akademik birikimine rağmen son derece sade bir hayat süren Hamidullah, öğrencileriyle günlük işlerde yan yana olmaktan kaçınmadı. Bu tavrı, ilmin tevazu ile taşınması gerektiğini gösteren önemli bir örnek olarak değerlendirildi. Pakistan Cumhurbaşkanı Muhammed Ziyaülhak tarafından verilen nişanı kabul ettiğinde ise ödülün maddi karşılığını bağışlayarak dikkat çekti.

1908 yılında Hindistan’ın Haydarabad şehrinde doğan Hamidullah, Sorbonne Üniversitesi’nde tamamladığı çalışmalarıyla İslam diplomasisi ve siyaset düşüncesi alanında temel eserler ortaya koydu. Kur’an-ı Kerim’in Fransızca tercümesini yapan Hamidullah, hadislerin erken dönemde yazıya geçirildiğini ilmî delillerle ortaya koyarak önemli bir tartışmaya son verdi.

2002 yılında 94 yaşında vefat eden Dr. Muhammed Hamidullah, ardında ilimle yoğrulmuş bir hayat ve derin bir sessizlik bıraktı. Onu tanıyanlar ve eserlerinden istifade edenler için Hamidullah, yalnızca bir âlim değil, aynı zamanda örnek bir duruşun adı olarak hafızalarda yer aldı.

Yusuf Kartal